vervolg reisverslag Bulgarije april 2009 Onze reis naar Bulgarije deel 5 Vandaag gaan we op pad met Christo: onze taxichauffeur, tolk, gids en toeverlaat in alle mogelijke situaties. Ik ken Christo nu 22 jaar. We hebben met Christo afgesproken, dat we eerst naar het Roschen klooster gaan en dan naar Melnik. We rijden door een berglandschap en Christo wijst ons op bijzonderheden. Ooievaarsnesten, ooievaars in het grasland. Halverwege de route kunnen we een blik werpen op de gele zandpiramides van Melnik. Er is een speciale stopplaats om foto’s te maken. Als de zon er even goed door komt, zie je de echte gele zandkleur. Vooraan in Melnik staat het standbeeld van de verzetstrijder, Ian Sandanski. We rijden eerst door en via een schitterende slingerweg, met prachtig natuurschoon, komen we in het dorpje Roschen. Dan via een steile weg naar boven, naar het klooster. We staan te midden van de gele piramides. Christo vertelt het verhaal van het Roschen klooster. Roschen betekent niet Roosje of iets dergelijks, maar is de Bulgaarse naam voor Maria Geboorte. In de kerk, bij de Iconostase, is dat duidelijk te zien. Voorin de kerk is een wand met iconen. In het midden is een deur met gordijnen. Tijdens de vieringen blijft de Pope (priester) achter die deur. Enkele keren komt hij de kerk in om de gelovigen te zegenen en op het einde van de viering houdt hij een toespraak. Vroeger, toen de meeste mensen nog niet konden lezen en schrijven, werd aan de hand van de iconen en de beschilderingen op de wanden, het oude en nieuwe testament uitgelegd. Voor de mensen de kerk verlaten, komen ze een voor een naar voren om de ring van de Pope te kussen en dan krijgen ze een stuk gewijd brood. Wij bekijken de iconenwand, die in elke kerk op dezelfde manier is samengesteld. Rechts van de deur hangt een icoon van Christus, links van de deur een icoon van de Moeder Gods en daarnaast de patroon van de kerk. In deze kloosterkerk is dat een icoon waarop de geboorte van Maria is afgebeeld. In de kerk staan drie kaarsenstandaards. Een hele hoge, die bestemd is voor de eredienst, de tweede is wat lager en die is bestemd voor je eigen wensen, vragen, enzovoort. De derde kaarsenstandaard is geen eigenlijke standaard, maar een bak met zand die op de grond staat. Hier laat men kaarsen branden voor de overledenen. Verder heeft deze kerk gebrandschilderde ramen, heel eenvoudig, maar dat is heel bijzonder. De kloostergangen worden gerepareerd, zodat we niet naar boven kunnen. In de westelijke vleugel van het klooster heeft Ian Sandanski met zijn vrienden onder gedoken gezeten en later ook gevochten om het klooster tegen de Turken te beschermen. Bij de kerk van het dorp ligt het graf van Ian Sandanski. Hij is daar omgebracht. De huidige stad Sandanski dankt haar naam aan Ian Sandanski. Hij is in die stad geboren en na de Turkse oorlog heeft zijn geboorteplaats de naam Sandanski gekregen. We gaan terug naar beneden. De huizen op het dorpsplein zijn versierd met honderden kalebassen. We slaan de weg in naar Melnik. Ik probeer in de auto nog wat mooie plaatjes te schieten. We stoppen op het plein in Melnik. Melnik is een beschermde stad en staat op de lijst van de UNESCO. We drinken wat en daarna gaan Coby en ik wat wandelen in het stadje. Er zijn veel souvenirs winkeltjes. We maken enkele foto’s van de kleurrijke uitstalling. Als ik in een winkel een tafelkleed koop en Christo vraagt of het lukt, zegt de vrouw ineens (in het Bulgaars tegen Christo): “U bent Will van het kindertehuis in Petrovo”. Ja, zeg ik, ze pakt me vast, geeft me een knuffel en stopt een mooi kleedje bij het tafelkleed, dat ik net gekocht heb. Christo wil nu via een speciale natuurroute naar De Residentie rijden. Het is een geweldige mooie route. Die heb ik nog nooit gereden. Een aardigheidje van Christo. De Residentie was een van de buitenverblijven van de communistische kopstukken. Dit buitenverblijf is ingericht als een volledig kuuroord. Een groot park er om heen, tennisbanen, een landingsplaats voor een helikopter. We stappen bij het hek uit de auto en we lopen in een rustig tempo rond de schitterende vijver. Aan het eind daarvan vangt Christo ons weer op. Hij helpt met de rollator want we moeten nu 10 keer 6 treden op, voor we binnen zijn. Ook binnen zijn er nog vele trappen. De vloeren zijn van marmer, er is een tropische tuin binnen, een groot zwembad, dat bij het kuuroord hoort. Nu is De Residentie ook open voor vakantiegangers, maar wel voor diegene met een flinke beurs. Coby kijkt de ogen uit, maar als ze even aan de praal gewend is, ziet ze hoe slecht alles onderhouden wordt. We drinken wat en krijgen ijscake iets heel bijzonders. We gaan naar buiten waar de taxi van Christo staat. Binnen een kwartier zijn we terug in ons eigen hotel, dat Hotel Sandanski heet. We gaan rusten, Coby laat zich nog lekker door de zon verwarmen. We wachten daarna op Alexander die ons op de kamer komt masseren. Daarna gaan we wat eten. Er zijn steeds meer tafels met een bordje ‘niet roken’. Als ik de manager zie, geef ik hem een compliment. Nu kunnen we tenminste lekker blijven zitten. Eenmaal op de kamer blijven we niet lang op en duiken heerlijk het bed in ……………………………………. Onze reis naar Bulgarije deel 6 Het is dinsdag en vanmorgen gaan we ons eerste bad uit proberen met mineraalwater dat daar zomaar uit de grond komt. Bij ons hotel is een bron waar het water 70 graden warm is. In het bad dat we uitgekozen hebben, komt dat mineraalwater met extra zuurstof en algen. Door de constante toevoeging van zuurstof schuimt de algenmassa enorm. Je zit in een bad vol schuim. Daarna afdrogen en je voelt je huid gewoon tintelen. Het is niet druk in de kliniek en het meisje dat ons helpt, zegt: “jullie mogen morgen ook komen, als je wilt”. Eerst in de koffieshop wat drinken en dan gaan we met de taxi naar de markt. Er staat wel een taxi buiten, maar ik zie geen chauffeur. Terug naar binnen en daar loop ik tegen Schnezana aan, een vroegere collega van Christo. Zij was ook een Duitssprekende gids. Ik vertel haar dat ik op zoek ben naar de chauffeur van de taxi die buiten staat. Zij ziet hem bij de receptie staan. Waar willen jullie heen? Naar de markt. De gewone algemene markt met fruit? Ja, die. Zij vertelt het de chauffeur en die gaat met ons naar buiten. Het is een ritje van niks, maar door het hoogteverschil op het pad naar de markt toe verbruiken we teveel energie. We lopen de markt over, kopen wat en dan gaan we in het restaurantje van een vroegere ober van ons hotel wat eten. Iedereen haalt binnen zijn lunch op, maar als hij ons ziet, glundert zijn gezicht. Hij schuift stoelen aan en zegt wat we het beste kunnen nemen. Hij praat redelijk goed Duits. Alles brengt hij zelf naar ons toe. Als de meeste gasten weg zijn, komt hij even bij ons zitten met een karafje wijn. Bij Roumen, een kunst- en iconenschilder, even in de galerij gaan kijken. Ik heb daar kleine houten houdertjes met een flesje rozenolie besteld. We willen in juni vanwege het 15 jarig bestaan van de Stichting, een receptie / bijeenkomst houden voor de donateurs en andere belangstellenden. We komen voorbij de fotograaf hij staat buiten en zwaait naar ons. We laten alvast een vol kaartje van de camera op een cd zetten, zodat het kaartje weer gebruikt kan worden. (we gaan donderdag alle kaartjes van beide toestellen op cd ’s laten zetten). We lopen nog even over de markt en dan gaan we naar de taxi standplaats. We treffen dezelfde chauffeur die ons naar de markt heeft gebracht. Terug in het hotel gaat Coby naar de zon en ik ga schrijven en lezen. Om 7 uur komt Alexander. Als we later naar het restaurant gaan zien we nog net het laatste deel van een optreden van een Bulgaarse folklore groep. Coby gaat haar camera halen en ze kan nog net een groepje kinderen op de foto nemen, die het slotoptreden verzorgen. We eten wat en blijven gezellig nog wat kijken en luisteren. De grote Griekse groep toeristen gaat dansen. Het is heel gezellig om daar naar te kijken. Op de kamer nog wat drinken en dan naar bed. Morgen een drukke dag. …………………………………………… Onze reis naar Bulgarije  deel 7 Na het ontbijt zien we Alexander bij onze deur staan wachten. We hebben met hem om 9 uur afgesproken. Na de massage behandelingen rusten we even en gaan dan naar de kliniek voor het tweede bad. Als we daarna door de gang lopen, zien we dat de kapper open is. Een jonge vrouw. Ze kan ons om 1 uur knippen. Prima. We krijgen diverse telefoontjes van Lilian, die de tijd betreft, wanneer we naar het kindertehuis gaan. We zitten nog met een probleem: ik wil graag hebben dat Petra, de directrice die er was toen ik voor het eerst in het kindertehuis kwam, ook aanwezig is. Maar de huidige directrice Violet is daar op tegen. Ze zegt tegen Lilian, “Als jullie Petra uitnodigen, dan kom ik niet”. Wat moet ik. We spreken af dat ik in december een avond met Lilian naar Petra ga. Bij de pedicure / manicure maken we een afspraak voor morgen, na het bad. In de koffiekamer wat drinken. Daar zien we Christo, die ons kan vertellen dat we om drie weg gaan. Wij nemen alle dozen mee. Lilian neemt iemand van de gemeente mee, iemand van een andere organisatie en een journaliste. Om 1 uur zitten we bij de kapper, lekker kort laten knippen. Bij Coby is ze wat voorzichtiger met de schaar. 3 uur: De portier heeft met mij alle dozen uit de bagageruimte gehaald en op een kar gezet. Als Christo komt brengt de portier de kar naar de auto van Christo. Alle dozen gaan erin. Christo rijdt via een andere weg door de bergen. Bij een weiland, dat ook dienst doet als voetbalveld stopt hij om hier op Lilian te wachten. Er lopen een aantal ezeltjes, wat geiten en kippen rond. Een wat oudere man houdt een beetje toezicht. We maken wat foto’s en dan komt Lilian. We stappen ook weer in en rijden achter Lilian aan.    Petrovo, Dom Za Decra: Het is druk op het voorplein. Lilian stelt ons voor aan de journaliste en de twee andere vrouwen. Christo blijft met de twee vrouwen buiten en wij gaan naar de kamer van Violet. De journaliste, die helaas geen woord Engels spreekt, wil een interview over de voorbije 15 jaar. Het is niet prettig werken met een ander als tolk. De emoties en het gevoel dat ik in mijn woorden leg, kan de tolk niet overbrengen. Na afloop belooft Lilian dat ze de krant zal opsturen met de Engelse vertaling. Dan gaan wij naar buiten en voegen ons bij de anderen. De fysiotherapeute neemt ons mee naar het fysiolokaal. Daar is de andere therapeut bezig met een apparaat. Dit apparaat is een van de nieuwe, die we in december aangeschaft hebben. Lilian legt uit wat de therapeut aan het doen is. We gaan met Christo naar de grote jongens in het gebouw beneden. Daar worden we toch wel stil. Er liggen jongens in bed, in de meest vreemde houdingen. Deze jongens komen alleen uit bed als de Baba’s er zijn. We weten dat deze jongens ouder dan 20 jaar zijn, maar ze hebben de lengte en het gewicht van een 4 jarige. Ik heb een van de jongens een hand gegeven maar hij laat niet meer los. Alle kracht die in dat kleine lijfje zit, is nu gebundeld in dat handje. Duidelijk een teken van aandacht vragen. We gaan verder maar ik moet heel voorzichtig, vinger voor vinger losmaken. De kinderen die op zijn vinden het prachtig dat we er zijn. Ze laten alles zien waar mee ze spelen. Met de auto terug naar boven waar we naar de jongste kinderen gaan. Daar liggen de meeste nog in bed. Er staat wel een rolstoel bij elk bedje. De Baba’s halen deze kinderen uit bed, kleden ze aan en gaan er mee naar buiten. Nu moeten de kinderen en de rolstoelen nog naar beneden gedragen worden. Het komende jaar komt daar ook een hellingbaan. Dat had vorig jaar moeten gebeuren maar door de dysenterie epidemie* mocht daar niet gewerkt worden. Lilian roept ons dat we nu naar de kantine moeten komen, want het feest gaat beginnen. Christo gaat naar huis en neemt de journaliste mee. Wij gaan vanavond met Lilian naar huis. * zie verslag december 2008 ………………………………………… Onze reis naar Bulgarije deel 8 We gaan de kantine binnen en we zien dat het propvol is met tafels en stoelen. Achteraan staat een tafel dwars op de lange rij tafels. We worden door Lilian naar onze plaats geleid. Naast mij komt Violet zitten en naast Coby neemt Lilian plaats. Op de tafels staan bordjes met plaatselijke lekkernijen, frisdrank en wijn. Als de meeste medewerkers hun plaats ingenomen hebben, wordt er om stilte gevraagd. Een aantal kinderen uit het dorp en van het kindertehuis komen in Bulgaarse klederdracht binnen. Zij gaan liedjes zingen, maken op de beperkte plek ook nog danspasjes. Drie kinderen uit het dorp zeggen een gedicht op. Raymond en Asja brengen een mooie tekening naar ons toe met een bos tulpen. De kinderen gaan naar de keuken waar ze goed onthaald worden. De glazen zijn ingeschonken en Violet gaat staan om ons toe te spreken. Violet kent helaas nog geen woord Engels en daarom moet Lilian alles vertalen. We worden als het ware de hemel ingeprezen. Er volgen nog toespraken door de twee dames die met Lilian meegekomen zijn. De dame, die namens de gemeente aanwezig is, belooft, dat de burgemeester de komende jaren zijn hulp zal voortzetten. De andere dame benadrukt de samenwerking met de stichting en de groep uit Sofia. Verder zou ze het prettig vinden als de directie meer gaat samen werken met andere kindertehuizen. Dan is het mijn beurt om op alle toespraken te reageren. Ik vertel dat de stichting haar doelstelling - een menswaardig bestaan voor de kinderen -ruimschoots gehaald heeft. We hebben de hulp gebracht maar wel in een pakje liefde gestopt. Onze liefde voor de kinderen is heel groot. Samen met Albert, die in augustus komt, en met Coby zal de stichting onder mijn leiding met veel liefde doorgaan met de kinderen te helpen. Eerst alles voor de kinderen en dan de rest. Ik bedank Violet en alle medewerkers voor deze hartelijke ontvangst. Een fysiotherapeute haakt daar op in en vraagt of de stichting misschien nog kan helpen met apparaten voor gebouw drie, waar de grote jongens verblijven. Nu moeten ze steeds alles meenemen. In overleg met Coby kan ik haar zeggen dat het wel kan. Lilian moet dan de offerte maar sturen. Dan worden de cadeaus overhandigd. We zijn toch echt wel wat ontdaan over de mooie cadeaus en de vele prachtige woorden. Iedereen doet zich te goed aan de lekkernijen ook wij proberen mee te doen. Dan gaan de vrouwen zingen. Ze zingen liederen uit Macedonië. Dit land behoorde vroeger bij Bulgarije. Deze liederen hebben een melancholieke ondertoon. Er verdwijnen steeds meer medewerksters en de overgebleven vrouwen gaan dichter bij elkaar zitten. Zelfs Violet voegt zich bij de zingende vrouwen. In de keuken wordt intussen heel hard gewerkt. De kokkin komt met volle borden met vlees en worstjes naar ons toe. Coby kijkt me aan en ik zeg je hoeft het niet te eten als het niet gaat. Zelf neem ik een paar stukjes vlees. Dan wordt het tijd om op te breken. De vrouwen helpen ons met de cadeaus naar de auto van Lilian te brengen. Een hartelijk afscheid, met de belofte dat we terug zullen komen. Albert in augustus en ik in december. Ook Coby zal weer terug komen wanneer is nog niet bekend. In een rustig tempo gaan we naar ons hotel. We geven de bloemen aan Lilian want het heeft geen zin die voor een dag op onze kamer te zetten. Met de andere cadeaus en de onvermijdelijke flessen wijn gaan we naar onze kamer. Even bijkomen voor we naar bed gaan. Morgen hebben we nog een massage, een bad, pedicure / manicure en we willen nog naar de stad en naar de fotograaf. ……………………………………………… Onze reis naar Bulgarije  deel 9 slot Het is miezerig weer, niet echt koud. Na het ontbijt gaan we eerst naar de pedicure / manicure. Ik heb ze allebei. Als ik klaar ben, zit Coby in de hal te wachten en omdat Coby alleen maar manicure wil, kan ze meteen blijven. Daarna gaan we naar het bad. Coby wil vandaag een speciale olie in haar bad, ik houd het op de algen. We drinken wat in de koffiebar en gaan dan naar de stad. We doen wat boodschappen. De fotograaf is helaas dicht. Vanavond is hij weer open, dan maar nadat Alexander is geweest weer terug naar de stad. Na het rusten begin ik vast de koffer en de tas van Coby in te pakken. Ik ben net klaar als Alexander komt. Daarna nog even naar de fotograaf. Eerst het kaartje van Coby. Ik heb drie kaartjes die de fotograaf op een cd zet. Even is er een verwarring, dan begrijp ik het. We gaan terug naar het hotel en meteen door naar het restaurant. We eten wat en we krijgen ons ontbijtpakket mee. Gelukkig mochten we zeggen wat we erin willen hebben. Op de kamer ga ik mijn koffer inpakken. Coby gaat naar bed en slaapt al gauw in. Ik doe zo zacht mogelijk. Als alles klaar staat kijk ik nog even tv en dan ook het bed in. Twee wekkers op half twee. Vrijdag 1 mei: Kwart over 2 staan we beneden. De portier haalt de koffers op en zet alles samen met de chauffeur in de taxi. Christo rijdt niet maar zijn vriend. Het is jammer dat deze man geen woord Engels of Duits kent. We stoppen onderweg op dezelfde plaats voor toilet en wat drinken. We zijn ruim op tijd op de luchthaven. Als we aan de beurt zijn om in te checken, komen de twee rolstoelen er al aan. We willen de twee ruiten tassen als handbagage mee nemen, maar het meisje achter de incheckbalie vindt dat geen goed idee. De chauffeur zet ze als nog op de band. Hoeveel gewicht aan bagage we hebben weet ik niet. De twee begeleiders nemen ons mee door de pascontrole en zetten ons bij de gate neer. Een van de twee, duidelijk de leider, zegt: we komen u straks ophalen. We hebben tijd genoeg en we zoeken een toilet op. Coby gaat drinken halen. We hebben pech, het toestel is helemaal vol dus geen open plek. Een rustige vlucht. Op Schiphol staat Cees, onze vriend, bij de deuropening. Hij zegt: “alles goed gegaan? Er staat een wagentje klaar om jullie weg te brengen”. Cees maakt een foto als we samen in het wagentje zitten. Vanaf de pascontrole krijgen we een andere hulp, die ons helpt bij de bagageband en brengt ons naar de meldpost voor vervoer. We melden ons en 10 minuten later staat Joop in de deuropening. Onderweg horen we van het drama van Apeldoorn.(Koninginnedag 2009) Om kwart over 10 zijn we thuis. Een kop thee en naar bed. Daarna haal ik wat boodschappen. Albert komt langs en we gaan met z’n drieen naar de bank. Coby gaat rusten en ik pak mijn koffer uit. Na het eten gaat Coby terug naar Zwolle. De reis is goed verlopen, geen ziekte of narigheid. Wel veel voldoening. Coby en Will April 2009 terug naar de homepage